درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی یکی از مهم ترین و حساس ترین مراحل زندگی کاری هر شاغل بیمه شده به شمار میرود که باید با آگاهی کامل از شرایط سنی، میزان سوابق پرداخت حق بیمه و مدارک مورد نیاز انجام شود. در سال ۱۴۰۵، سازمان تأمین اجتماعی با اصلاح و به روزرسانی بخشنامه ها و دستورالعمل های داخلی، تغییراتی را در روند ثبت، بررسی و صدور احکام بازنشستگی اعمال کرده است که آشنایی دقیق با آن ها برای یک بازنشستگی سریع و بدون دردسر ضروری است.
بسیاری از بیمه شدگان در مسیر بازنشستگی با چالش هایی مانند کسری سوابق بیمه ای، عدم ارسال لیست حقوق توسط کارفرما یا مشکلات مربوط به سنوات ارفاقی و مشاغل سخت و زیانآور مواجه می شوند که در مواردی ناچار به شکایت از کارفرما در مراجع ذیصلاح خواهند شد. در چنین شرایط پیچیده ای، مراجعه به وکیل اداره کار و تامین اجتماعی میتواند روند رسیدگی به حقوق بیمه شده را سرعت بخشد و از اتلاف وقت و هزینه های اضافی جلوگیری کند.
بخشنامه قانون جدید بازنشستگی
موضوع: صدور احکام بازنشستگی بیمه شدگان مشمول سایران تأمین اجتماعی از تاریخ ۱۴۰۴/۰۱/۰۱
شماره: ۵۰۰۰/۱۴۰۴/۱۵۸
تاریخ: ۱۴۰۴/۰۲/۲۸
پیوست: دارد
مدیرکل محترم تأمین اجتماعی استان …..
موضوع: صدور احکام بازنشستگی بیمه شدگان مشمول سایران تأمین اجتماعی از تاریخ ۱۴۰۴/۰۱/۰۱
با سلام و صلوات بر محمد و آل محمد (ص)
احتراماً به پیرو تصویر نامه شماره ۴۲۵۲/۱۴۰۳ مورخ ۱۴۰۳/۱۲/۲۷ و در راستای تبصره صدور احکام بازنشستگی متعاقباً به آگاهی میرساند:
۱) بر اساس ماده (۲۹) قانون برنامه هفتم پیشرفت، شرط سنی مقرّر در قوانین جاری بازنشستگی همچنین دانشی و شغلی صرفاً در سنوات قبل و بلافاصله پس از تاریخ اجرایی شدن آییننامه اجرایی با رسیدگی به سنوات قبل از تاریخ اجرایی شدن آییننامه اجرایی با رعایت ماده (۷۶) قانون مدیریت خدمات کشوری که در تاریخ ۱۴۰۳/۱۲/۲۷ به افتخار بازنشستگی نائل آمده و نیز بازنشستگی مشمولین ماده (۷۶) قانون مدیریت خدمات کشوری از قبیل مشاغل سخت و زیانآور منضمون قانون اصلاح تبصره ۲ الحاقی ماده ۷۶ مصوب ۱۳۸۰/۰۷/۱۴ .
قوانین بازنشستگی جاریان اشتغال بازنشستگان (شاغلین موضوع ماده (۹۵) اصلاحیه تبصره ۲ ماده ۷۶ موضوع ماده (۲۹) قانون برنامه خارج بوده و در هر حال مصدوم به استعلام ترک کار و احکام بازنشستگی اداره می گردد.
۲) صدور احکام بازنشستگی بیمه شدگانی که درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی آنها در سال ۱۴۰۳ مطرح و شرایط بازنشستگی را با نبایت سال احراز ننمودهاند، بلامانع میباشد.
۳) شایان ذکر است به موجب ابلاغ اصلاحیه آیین نامه اجرایی ماده (۲۹) قانون برنامه هفتم پیشرفت از سوی هیأت محترم وزیران مشتمل می باشد خواهشمند است دستور فرمایید ضمن صدور احکام اقدام لازم در خصوص درج سنوات خدمت قابل قبول و تعیین و تکلیف نهایی سوابق بازنشستگی نامبرده و اعمال ضوابط مربوطه در این ارتباط اقدام و آگاهی لازم به اداره کل غیرفعال صدور احکام بازنشستگی و ادعای خودداری نمایند.
قانون جدید بازنشستگی در سال 1405
بر اساس آخرین اصلاحات صورت گرفته در قوانین مربوط به بازنشستگی، سقف سنی بازنشستگی برای مردان از ۶۰ سال به ۶۲ سال و برای زنان از ۵۰ سال به ۵۵ سال افزایش یافته است. در همین راستا، حداقل سابقه پرداخت حق بیمه نیز از ۳۰ سال به ۳۵ سال تمام ارتقا پیدا کرده است. نکته قابل توجه در این قانون آن است که بیمه پردازانی که در زمان اجرایی شدن این تغییرات بیش از ۲۸ سال سابقه پرداخت بیمه داشته باشند، مشمول این افزایش سن و سابقه نخواهند شد و همان قوانین قبلی درباره آنان اجرا میشود.
در مقابل، افرادی که کمتر از ۱۵ سال سابقه بیمه دارند، بهطور کامل مشمول افزایش ۵ سال سابقه (از ۳۰ به ۳۵ سال) خواهند بود و سایر بیمه شدگان نیز بر اساس جدول تعیین شده توسط سازمان تأمین اجتماعی، بخشی از این افزایش را به صورت پلکانی تجربه خواهند کرد.
قانون بازنشستگی پیش از موعد زنان شاغل تحت پوشش تأمین اجتماعی
با توجه به اصلاحات اخیر و در راستای اجرای طرح جوانی جمعیت و حمایت از خانواده، بانوان شاغل تحت پوشش تأمین اجتماعی در صورت دارا بودن حداقل ۲۰ سال سابقه پرداخت بیمه، می توانند پیش از رسیدن به سن قانونی بازنشستگی، نسبت به ارائه درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی اقدام کنند. شرایط سنی لازم برای بهرهمندی از این تسهیلات به شرح زیر است:
- ۴۲ سال سن به شرط دارا بودن ۱ فرزند
- ۴۱ سال سن به شرط دارا بودن ۲ فرزند
- ۴۰ سال سن به شرط دارا بودن ۳ فرزند یا بیشتر
این دسته از بیمه شدگان پس از تأیید شرایط توسط شعبه مربوطه، مستمری بازنشستگی خود را مطابق با مقررات جاری دریافت خواهند کرد. لازم به ذکر است که در طول سال های پرداخت حق بیمه، بهرهمندی از مزایایی نظیر مزایای رفاهی و انگیزشی در قانون کار، حق عائله مندی و همچنین امکان دریافت فیش بیمه تامین اجتماعی از طریق سامانه های الکترونیکی این سازمان، از جمله حقوق قانونی بیمه شدگان به شمار میرود.
در نهایت، توصیه می شود پیش از هرگونه اقدام برای ثبت درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی، حتماً سوابق بیمه ای خود را از طریق سامانه خدمات الکترونیکی تأمین اجتماعی بررسی و در صورت وجود مغایرت، نسبت به رفع آن اقدام نمایید تا در روند رسیدگی به پرونده اختلالی ایجاد نشود.
درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی با ۱۰ سال سابقه
بر اساس مفاد قانون جدید بازنشستگی، تمامی بانوان و آقایانی که حداقل ۱۰ سال و حداکثر ۱۹ سال سابقه پرداخت حق بیمه در سازمان تأمین اجتماعی دارند، این امکان را خواهند داشت که نسبت به ارائه درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی اقدام نمایند. با این حال، نکته بسیار مهمی که متقاضیان باید به آن توجه کنند این است که این دسته از افراد مشمول مزایای ماده ۱۱۱ قانون تأمین اجتماعی نخواهند بود و میزان مستمری دریافتی آنان دقیقاً به تعداد سال های بیمه پردازی آن ها بستگی خواهد داشت.
به عنوان نمونه، چنانچه شخصی تنها با ۱۳ سال سابقه پرداخت حق بیمه بازنشسته شود، مستمری ماهیانه او بر اساس فرمول محاسباتی سازمان تعیین شده و تنها معادل حقوق ۱۳ روز کاری به وی پرداخت خواهد شد. در این میان، افرادی که در قالب بیمه پیمان کاری فعالیت داشته اند نیز لازم است پیش از ثبت تقاضا، سوابق خود را به طور دقیق از طریق سامانه الکترونیکی تأمین اجتماعی استعلام و کنترل نمایند.
درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی با کمتر از ۱۰ سال سابقه
طبق قانون جدید بازنشستگی، آقایان بالای ۶۲ سال و بانوان بالای ۵۵ سال که سابقه پرداخت حق بیمه آن ها کمتر از ۱۰ سال است، می توانند با خرید سنوات بیمه ای تا سقف ۱۰ سال، شرایط لازم برای ثبت درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی را احراز کرده و از مزایای بازنشستگی برخوردار شوند. لازم به یادآوری است که در محاسبه سنوات، دوران مرخصی بدون حقوق کارکنان به عنوان سابقه بیمه پردازی منظور نمی شود، مگر آنکه حق بیمه مربوط به آن دوره به صورت کامل توسط بیمه شده پرداخت شده باشد.
شرایط لازم بازنشستگی برای خانم ها
در ادامه، تمامی شرایط و ضوابط بازنشستگی بانوان را به صورت یکجا گردآوری کرده ایم تا بتوانید در یک نگاه با جزئیات کامل آن آشنا شوید. بانوان شاغل تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی در یکی از شرایط زیر، مجاز به ثبت درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی خواهند بود:
- داشتن ۳۵ سال سابقه بیمه پردازی بدون لحاظ شرایط سنی
- ۴۲ سال سن تمام همراه با ۲۰ سال سابقه بیمه
- ۴۵ سال سن تمام همراه با ۳۰ سال سابقه بیمه
- ۵۵ سال سن تمام همراه با حداقل ۲۰ سال سابقه بیمه
- بانوان دارای ۳۰ سال سابقه بیمه پردازی و ۴۵ سال سن می توانند بدون محدودیت اضافی بازنشسته شوند.
شرایط لازم بازنشستگی برای آقایان
مردان شاغل تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی نیز در یکی از شرایط زیر، مجاز به ثبت درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی خواهند بود:
- داشتن ۳۵ سال سابقه بیمه پردازی بدون لحاظ شرایط سنی
- داشتن ۶۰ سال تمام همراه با حداقل ۲۰ سال سابقه بیمه
- داشتن ۵۰ سال سن همراه با حداقل ۳۰ سال سابقه بیمه
- آقایان با ۶۲ سال سن و کمتر از ۱۰ سال سابقه بیمه پردازی، می توانند تا سقف ۱۰ سال سنوات بیمه ای خود را خریداری کنند، اما مشمول مزایای ماده ۱۱۱ تأمین اجتماعی نخواهند شد و میزان مستمری آنان بر اساس تعداد سال های سابقه پرداختشده محاسبه و پرداخت می شود.
نکته تکمیلی درباره لیست بیمه و سوابق بیمهای
یکی از مهم ترین اقداماتی که پیش از هرگونه اقدام برای بازنشستگی باید انجام دهید، بررسی دقیق لیست بیمه و سوابق پرداخت حق بیمه در سامانه خدمات الکترونیکی تأمین اجتماعی است. بسیاری از مشکلاتی که بیمه شدگان در فرآیند بازنشستگی با آن مواجه می شوند، ناشی از مغایرت در لیست های بیمه ارسالی کارفرمایان، کسری سابقه یا ثبت نادرست نوع قرارداد در سوابق بیمهای است که با مراجعه به شعب یا سامانه مربوطه قابل پیگیری و اصلاح خواهد بود.
مراحل ثبت درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی
بازنشستگی یکی از مهم ترین مقاطع زندگی کاری هر بیمه شده به شمار می رود و آشنایی دقیق با مراحل قانونی ثبت درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی می تواند نقش بسزایی در تسریع روند رسیدگی و جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی داشته باشد. در فرآیند بازنشستگی، مفاهیمی مانند حق السعی، سنوات خدمت و نحوه محاسبه مستمری از اهمیت بالایی برخوردارند و بیمه شدگان باید پیش از هر اقدامی، از شرایط و ضوابط مربوط به ماده ۱۳ قانون کار که ناظر بر تنظیم قرارداد کار و تعهدات طرفین است نیز آگاهی کامل داشته باشند.
در حال حاضر، سازمان تأمین اجتماعی دو روش حضوری و غیر حضوری را برای ثبت تقاضای بازنشستگی در نظر گرفته است که در ادامه، هر دو روش به صورت گام به گام توضیح داده خواهد شد.
نحوه ثبت درخواست بازنشستگی به روش حضوری
برای آن دسته از بیمه شدگانی که تمایل دارند مراحل درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی را به صورت حضوری طی کنند، رعایت مراحل زیر ضروری است:
گام اول – مراجعه به شعبه تأمین اجتماعی
در اولین مرحله، لازم است با در دست داشتن مدارک هویتی کامل شامل کارت ملی و شناسنامه، به شعبه تأمین اجتماعی که آخرین بیمه پردازی شما در آن محل انجام شده است مراجعه کرده و به واحد برقراری مستمری شعبه مراجعه نمایید.
گام دوم – ارجاع به کارگزاری معتمد یا ثبت در سامانه
پس از بررسی اولیه شرایط توسط کارشناس بیمه، پرونده شما به نزدیکترین کارگزاری معتمد ارجاع داده میشود تا کارگزار، درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی شما را در سامانه الکترونیکی این سازمان به ثبت برساند. لازم به توضیح است که مراجعه به کارگزاری اجباری نبوده و بیمه شده می تواند شخصاً از طریق سامانه تأمین اجتماعی نسبت به ثبت تقاضا اقدام نماید.
گام سوم – دریافت پیامک تأیید ثبت
پس از ثبت موفق درخواست توسط کارگزاری، پیامکی مبنی بر تأیید ثبت تقاضا از سوی سازمان تأمین اجتماعی برای شما ارسال خواهد شد. درخواست شما در صف بررسی قرار می گیرد و نتیجه نهایی آن طی بازه زمانی تقریباً یک ماهه از طریق پیامک به اطلاعتان خواهد رسید.
گام چهارم – ارائه نامه ترک کار
در صورت تأیید درخواست، لازم است نامه ترک کار خود را که مطابق با ضوابط قانون کار تنظیم شده است، به کارگزاری تحویل دهید تا در سامانه تأمین اجتماعی بارگذاری شود. چنانچه مراحل را بدون مراجعه به کارگزاری و به صورت شخصی طی می کنید، بارگذاری این نامه نیز بر عهده خودتان خواهد بود.
گام پنجم – تعیین شعبه محل سکونت
پس از تکمیل مدارک، پیامکی از سوی تأمین اجتماعی برای شما ارسال می شود که نزدیکترین شعبه به محل سکونتتان را تعیین کرده و از شما می خواهد برای تشکیل پرونده نهایی به آن شعبه مراجعه نمایید.
گام ششم – صدور حکم حقوقی
پس از مراجعه حضوری به شعبه تعیین شده و تکمیل فرآیند تشکیل پرونده، حکم حقوقی شما صادر خواهد شد. این فرآیند بسته به شرایط پرونده و حجم کاری شعبه، بین دو هفته تا یک ماه متغیر خواهد بود.
گام هفتم – واریز مستمری بازنشستگی
پس از صدور حکم حقوقی، به طور میانگین دو تا سه ماه زمان لازم است تا واریز مستمری بازنشستگی به حساب بانکی شما به جریان بیفتد.
نکات تکمیلی مهم برای متقاضیان بازنشستگی
۱. درباره انتقال حقوق بازنشستگی (حقوق مادر به دختر)
یکی از موضوعات مهمی که بسیاری از بازنشستگان با آن مواجه می شوند، موضوع حقوق مادر به دختر است؛ به این معنا که در صورت فوت مادر بازنشسته یا دارا بودن شرایط خاص، امکان انتقال بخشی از حقوق بازنشستگی به دختر تحت تکفل وجود دارد. این موضوع تابع ضوابط خاصی در سازمان تأمین اجتماعی است که لازم است پیش از اقدام، از شعبه مربوطه استعلام شود.
۲. تفاوت پایه سنوات و حق سنوات
بسیاری از بیمه شدگان در زمان بازنشستگی با این پرسش مواجه می شوند که تفاوت پایه سنوات و حق سنوات چیست. به طور خلاصه، پایه سنوات ناظر بر افزایش حقوق پایه کارگر بر اساس سال های تجربه کاری است که در دستمزد مبنای محاسبه حق بیمه لحاظ میشود، در حالی که حق سنوات مربوط به پرداخت معادل یک ماه آخرین حقوق بابت هر سال سابقه کار است که در زمان پایان همکاری یا بازنشستگی به کارگر تعلق میگیرد و میتواند بر مبلغ نهایی مستمری تأثیر گذار باشد.
نحوه ثبت درخواست بازنشستگی به صورت غیرحضوری
در حال حاضر، سازمان تأمین اجتماعی با هدف تسهیل در ارائه خدمات به بیمه شدگان و کاهش مراجعات غیرضروری به شعب، امکان ثبت تقاضای بازنشستگی را به صورت کاملاً الکترونیکی و بدون نیاز به مراجعه حضوری فراهم کرده است. این روش در مقایسه با شیوه حضوری، ضمن صرفه جویی قابل توجه در وقت و هزینه رفت و آمد، دقت بیشتری در ثبت اطلاعات داشته و روند رسیدگی به پرونده را نیز تسریع می کند. مراحل گام به گام ثبت غیرحضوری درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی به شرح زیر است:
گام اول – ورود به سامانه خدمات الکترونیکی تأمین اجتماعی
در اولین مرحله، لازم است با استفاده از مرورگر رایانه یا تلفن همراه، به سامانه رسمی سازمان تأمین اجتماعی به نشانی زیر مراجعه کرده و با درج کد ملی و رمز عبور شخصی، وارد حساب کاربری خود شوید:
https://account.tamin.ir/auth/login
در صورتی که پیشتر در این سامانه ثبت نام نکرده اید، ابتدا باید فرآیند احراز هویت را با وارد کردن شماره تلفن همراه به نام خودتان تکمیل کرده و رمز عبور دریافت نمایید.
گام دوم – انتخاب گزینه برقراری بازنشستگی
پس از ورود موفق به حساب کاربری، از منوی اصلی، ابتدا وارد بخش «مستمری بگیران» شده و سپس گزینه «بازنشستگی» را انتخاب کنید. در ادامه، روی گزینه «برقراری بازنشستگی» کلیک نمایید تا فرم مربوط به ثبت درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی برای شما نمایش داده شود.
گام سوم – تکمیل اطلاعات و بارگذاری مدارک
در این بخش، سامانه اطلاعات هویتی، سوابق بیمه ای و اطلاعات تماس شما را به صورت پیش فرض از پایگاه داده سازمان بارگذاری میکند. لازم است این اطلاعات را با دقت بررسی کرده و در صورت نیاز، فیلدهای تکمیلی مانند تاریخ دقیق ترک کار و شماره حساب بانکی را به درستی تکمیل نمایید.
پس از ثبت نهایی اطلاعات، پرونده شما به صورت الکترونیکی به شعبه مبدأ ارسال میشود و کارشناسان مربوطه نسبت به بررسی مدارک و سوابق اقدام خواهند کرد. نتیجه بررسی اولیه معمولاً طی چند روز کاری از طریق پیامک به شماره تلفن همراه ثبت شده در سامانه، به اطلاعتان خواهد رسید.
گام چهارم – بارگذاری نامه ترک کار
پس از دریافت پیامک تأیید اولیه، لازم است بار دیگر به همان بخش «بازنشستگی» در حساب کاربری خود مراجعه کرده و این بار وارد قسمت «بارگذاری نامه ترک کار» شوید. در این بخش باید تصویر نامه ترک کاری را که از آخرین کارفرمای خود دریافت کرده اید، بارگذاری نمایید.
📌 نکات مهم درباره نامه ترک کار:
این نامه باید خطاب به آخرین محل کار شما صادر شده و دارای مهر و امضای رسمی کارفرما یا نماینده قانونی وی باشد.
تاریخ دقیق و صحیح ترک کار شما باید در این نامه به صراحت قید شود، چرا که تاریخ ترک کار، معیار اصلی محاسبه مستمری و تعیین سابقه نهایی بیمه پردازی خواهد بود.
گام پنجم – تعیین شعبه محل سکونت برای تشکیل پرونده
پس از تأیید نامه ترک کار توسط کارشناسان سازمان تأمین اجتماعی، پیامکی برای شما ارسال خواهد شد که حاوی معرفی نزدیکترین شعبه تأمین اجتماعی به محل سکونتتان است و از شما درخواست میکند برای تکمیل فرآیند تشکیل پرونده به آن شعبه مراجعه نمایید.
گام ششم – صدور حکم حقوقی بازنشستگی
پس از مراجعه حضوری به شعبه تعیین شده، تکمیل فرم های نهایی، ارائه اصل مدارک شناسایی و اعلام شماره حساب بانکی مورد نظر، حکم حقوقی بازنشستگی شما صادر خواهد شد. صدور این حکم از طریق پیامک به شما اطلاع رسانی شده و تصویر آن در حساب کاربریتان در سامانه تأمین اجتماعی نیز قابل مشاهده و دانلود خواهد بود.
گام هفتم – برقراری و واریز مستمری بازنشستگی
در نهایت، پس از صدور حکم حقوقی، فرآیند برقراری مستمری آغاز میشود. مستمری بازنشستگی معمولاً ظرف دو تا سه ماه پس از صدور حکم به حساب بانکی معرفی شده توسط شما واریز خواهد شد. نکته حائز اهمیت آن است که مستمری از تاریخ ثبت اولیه درخواست شما در سامانه محاسبه میشود و مبالغ مربوط به این دوره نیز به صورت یکجا در اولین واریز به حسابتان پرداخت خواهد گردید.
بنابراین توصیه می شود پس از احراز شرایط بازنشستگی، در اولین فرصت نسبیت به ثبت درخواست بازنشستگی تامین اجتماعی اقدام نمایید تا از حقوق قانونی خود از جمله دریافت مستمری از تاریخ ثبت درخواست بهرهمند شوید.
نتیجه گیری
اگرچه فرآیند غیرحضوری ثبت درخواست بازنشستگی در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما به دلیل حساسیت موضوع و تأثیر مستقیم آن بر میزان مستمری دریافتی، توصیه میشود پیش از ثبت نهایی تقاضا، حتماً سوابق بیمهای خود را بهدقت بررسی کرده و در صورت مشاهده هرگونه مغایرت، پیش از ثبت درخواست، نسبت به رفع آن اقدام نمایید. همچنین در صورت مواجهه با هرگونه ابهام در طول فرآیند، میتوانید از طریق سامانه ۱۴۲۰ یا مراجعه حضوری به شعب مربوطه، راهنماییهای لازم را دریافت کنید.
